Deyimlerde Anlam Kayması: “içinin (yüreğinin) yağ(lar)ı erimek” ve “içi (yüreği) yağ bağlamak” Örneği
Makale Bilgileri
|
Başlık
Türkçe
|
Deyimlerde Anlam Kayması: “içinin (yüreğinin) yağ(lar)ı erimek” ve “içi (yüreği) yağ bağlamak” Örneği |
|
Başlık
İngilizce
|
Semantic Shift on Idioms: The Cases of “içinin (yüreğinin) yağ(lar)ı erimek” ve “içi (yüreği) yağ bağlamak” |
|
Yazar
|
Ezgi Aslan |
|
Anahtar Kelimeler
Türkçe
|
Yeni Türk Dili, deyimler, deyim sınıflandırmaları, derlem çözümlemesi, anlam kayması. |
|
Anahtar Kelimeler
İngilizce
|
Modern Turkish languages, idioms, idiom classifications, corpus analysis, semantic shift. |
|
Makale Dili
|
Türkçe |
|
Yayınlandığı Sayı
|
|
|
Dosya
|
İndir |
|
DOI
|
https://doi.org/10.34083/akaded.1702845 |
Özet
Bu çalışma, deyimlerin tanımlanması ve sınıflandırılması konusundaki mevcut yaklaşımları inceleyerek, deyimlerde anlam değişimlerinin nasıl gerçekleştiğini araştırmaktadır. “İçinin (yüreğinin) yağ(lar)ı erimek” ve “içi yağ bağlamak” deyimleri özelinde yapılan çözümlemeler, deyimlerin biçimsel ve anlamsal olarak sabit yapılar olmadığına, toplumsal ve kültürel faktörlerin etkisiyle zaman içinde değişime uğrayabileceğine işaret etmektedir. Çalışma kapsamında, öncelikle deyimlerin tanımlanması sorunu ele alınmış, alanyazındaki farklı deyim sınıflandırmaları değerlendirilmiştir. Deyimlerin anlam değişimleri, yazılı derlem verileri ve anket çalışmaları aracılığıyla incelenmiştir. Derlem analizleri, özellikle “içinin (yüreğinin) yağ(lar)ı erimek” deyiminin zaman içinde olumlu bir anlam kazandığını, “içi yağ bağlamak” deyiminin ise bazı bağlamlarda olumsuz anlam taşıyacak şekilde dönüşüme uğradığını göstermiştir. Anket çalışmaları, farklı yaş gruplarının ve eğitim düzeylerinin deyim algısını anlamaya yönelik olarak yürütülmüş ve istatistiksel yöntemlerle çözümlenmiştir. Bulgular, genç kuşakların “içinin (yüreğinin) yağ(lar)ı erimek” deyimini daha çok olumlu anlamda kullanırken, ileri yaş gruplarının deyimin sözlüklerdeki geleneksel anlamına daha sadık kaldığını göstermektedir. Benzer şekilde, “içi yağ bağlamak” deyimi sözlüklerde genellikle olumlu anlam taşımasına rağmen, katılımcılar arasında bu deyimin olumsuz çağrışımlarla da kullanıldığı tespit edilmiştir. Bu çalışma, deyimlerin sadece dilsel değil, aynı zamanda kültürel, sosyoekonomik ve bilimsel gelişmelerden etkilendiğini ortaya koymaktadır. Ekonomik ve tıbbi gelişmeler, “yağ” düğüm sözcüğünün metaforik değerini değiştirmiş ve eskiden olumlu çağrışımlar taşıyan bazı deyimlerin zamanla olumsuz bir çerçeveye kaymasına neden olmuştur. Çalışmanın bulguları, deyim sözlüklerinin güncellenmesi gerekliliğini vurgulamakta ve deyimlerin öğretimi, çevirisi ile doğal dil işleme (NLP) uygulamalarına yönelik önemli katkılar sunmaktadır.
This study examines existing approaches to the definition and classification of idioms, investigating how meaning shifts occur within idioms over time. The analysis of the idioms “içinin (yüreğinin) yağ(lar)ı erimek” and “içi (yüreği) yağ bağlamak” demonstrates that idioms are not structurally or semantically fixed expressions but can change over time due to social and cultural influences. The study first addresses the problem of defining idioms and evaluates various classifications found in the literature. Changes in idiomatic meanings were analyzed using written corpus data and survey studies. Corpus analyses indicate that the idiom “içinin (yüreğinin) yağ(lar)ı erimek” has gained a more positive meaning over time, whereas “içi (yüreği) yağ bağlamak” has, in some contexts, acquired a negative connotation. Surveys were conducted to examine how different age groups and education levels perceive these idioms, and the results were analyzed using statistical methods. Findings suggest that younger generations tend to use “içinin (yüreğinin) yağ(lar)ı erimek” in a more positive sense, whereas older generations adhere to its traditional dictionary definition. Similarly, despite its predominantly positive dictionary definition, “içi (yüreği) yağ bağlamak” was found to have negative connotations among certain speakers. This study reveals that idioms are influenced not only by linguistic factors but also by cultural, socioeconomic, and scientific developments. Economic and medical advancements have ed the metaphorical value of the word “yağ” (“fat”), causing idioms that were once associated with positive meanings to shift towards negative interpretations. The findings highlight the need to idiom dictionaries and contribute to the teaching, translation and natural language processing (NLP) applications of idioms.
PDF