Kazak Türkçesinde Sıfat-Fiillerin Zaman Değerleri Üzerine
Makale Bilgileri
|
Başlık
Türkçe
|
Kazak Türkçesinde Sıfat-Fiillerin Zaman Değerleri Üzerine |
|
Başlık
İngilizce
|
On Tense Values of Verbal Adjectives in Kazakh Turkish |
|
Yazar
|
Esra Yavuz Acar  |
|
Anahtar Kelimeler
Türkçe
|
Kazak Türkçesi, zaman, sıfat-fiil, sıfat, zaman değeri, işlev |
|
Anahtar Kelimeler
İngilizce
|
Kazakh Turkish, tense, verb, verbal adjective, time value, function |
|
Makale Dili
|
Türkçe |
|
Yayınlandığı Sayı
|
|
|
Dosya
|
İndir |
|
DOI
|
https://doi.org/10.34083/akaded.945992 |
Özet
Göreceli bir kavram olan zaman, felsefeden başlamak üzere felsefe temelinde doğmuş bütün bilim dalları için araştırma sahası hâline gelmiştir. Zaman, dil açısından incelendiğinde gerçek zaman ve fiil zamanı olmak üzere iki grupta incelenmektedir. Fiillerin çekim ekleri vasıtasıyla geçmiş, gelecek, şimdiki vb. zaman karşılıkları olduğu gibi sıfat-fiil eklerinin de zaman değerleri vardır. Bu zaman değerleri ekin ihtiva ettiği zaman değerlerinin dışında işlevsel ve anlamsal açıdan incelendiğinde farklı zaman değerlerini de ifade edebildiği bilinmektedir. Çalışmada, Kazak edebî metinlerinden hareketle sıfat-fiil eklerinin hangi zaman değerlerini karşıladığı işlevsel-anlamsal açıdan incelenmeye çalışılmıştır.Kazak gramerlerinde tespit edilen sınıflandırmalardan farklı olarak çalışmada, sıfat-fiillerin zaman değerleri işlevsel-anlamsal açıdan ele alınmıştır. Sıfat-fiiller incelenirken bir sıfat-fiil ekinin birden fazla zamana gönderme yaptığı da göz önünde bulundurularak her sıfat-fiil ekinin altında hangi zaman değerine sahip olduğu örneklerle ortaya koyulmuştur. Ayrıca, çalışmada sıfat-fiil eklerinin zamanla kalıplaşarak isim ve sıfat türetme işlevi kazanması nedeniyle örneklerde geçen fiil + sıfat-fiil yapısının sözlüklerde madde başı olarak yer alıp almamasına da özellikle dikkat edilmiştir. Böylece çalışma için sıfat-fiil eklerinin kalıplaşmadığı, yani temel işlevini kaybetmediği örnekler seçilmeye çalışılmıştır.
Tense, which is a relative concept, has been a searching area in all branches of science that were born on the basis of philosophy, starting with philosophy. In terms of language, tense is examined in two groups as real tense and verb tenses. Verbs have tense equivalents such as past, future, present and so on through inflections and verbal adjective suffixes also have tense values. It is known that these tense values can also express different tense values when examined functionally and semantically, apart from the tense values that an inflection includes. In the study, the tense values to which verbal adjectives suffixes correspond were examined in functional and semantical terms based on Kazakh literary texts.Unlike the classifications determined in Kazakh grammar books, the tense values of the verbal adjectives were discussed in functional and semantical terms. While examining the adjective-verbs, considering that a verbal adjective suffix corresponds to two or more tenses, the tense value of each verbal adjective suffix was demonstrated with examples. In addition, due to the fact that the verbal adjective suffixes become stereotyped over time and gain the function of deriving nouns and adjectives, special attention was paid to whether the verb+verbal-adjective structure mentioned in the examples is included in the dictionaries as entries. Therefore, the examples including the verbal adjectives suffixes that did not become stereotyped, that is, did not lose their basic function were chosen.
PDF